Pensioensparen start je best zo vroeg mogelijk, voor zover je er het geld voor hebt. Je kunt het al vanaf je achttiende. Door het kapitalisatie-effect en de vaak bijzonder lange beleggingshorizon loopt de meerwaarde aardig op. De hoge beleggingsgraad in aandelen, vaak tot 70 procent van de portefeuille, levert over een langere periode ook altijd een surplusrendement ten opzichte van vastrentende investeringen.
Wie er bij was van bij de start van het huidige systeem via pensioenspaarfondsen (inkomstenjaar 1987-aanslagjaar 1988), doet een uitzonderlijk goede zaak. Als je elk jaar het maximale bedrag stortte, heb je nu zo'n 20.000 euro gespaard, ruimschoots een verdubbeling van het ingezette kapitaal. En dat is nog zonder het fiscale voordeel gerekend.
Wie vandaag start met pensioensparen en elk jaar het maximale bedrag van 780 euro stort, zal na twintig jaar tegen een gemiddelde opbrengstvoet van 7 procent ruim 31.000 euro bijeengespaard hebben. Ook daarbij is geen rekening gehouden met het fiscale voordeel.
Return pensioenspaarfondsen
naam verdeler rendement percentage
1 jaar 3 jaar 5 jaar 10 jaar aandelen
l Metropolitan Rentastro Fortis 20,6 63,4 32,6 179,5 73,2
l Pricos KBC 17,3 54,2 26,8 166,2 63,5
l Star Fund ING/Dexia 16,3 48,3 27,0 164,2 65,1
l Inter Beurs Hermes Pensioen Dierickx, Leys 19,4 54,8 27,1 160,8 65,3
l Fortis B Pension Fortis 18,2 53,6 30,2 143,8 62,8
l Hermes Pensioenfonds Delen 15,7 50,4 23,5 143,1 70,2
l Record Top Pension Corluy 19,0 67,0 20,2 142,8 76,0
l Dexia Pension Fund Dynamic Dexia 16,0 41,2 14,6 140,2 70,7
l Accent Pension De Maertelaere 16,0 53,4 17,5 107,8 67,0
l Argenta Pensioenspaarfonds Argenta 23,6 80,4 44,8 - 75,0
Klassering volgens prestatie op 10 jaar. Cijfergegevens in procent tot 25 november 2005. Pricos Defensive (KBC) en Dexia Pension Fund Defensive werden respectievelijk in december 2003 en december 2004 gelanceerd en konden daarom, bij gebrek aan voldoende cijfergegevens, niet in deze tabel worden opgenomen.
Minder grijze haren met pensioensparen
De nieuwe fiscale maatregelen omvatten onder meer een uitbreiding van het bedrag dat je kunt investeren in pensioensparen. Voortaan kan elke belastingplichtige 780 euro beleggen in die fiscaalvriendelijke spaarformule in plaats van 620 euro. De formule waarbij belegd wordt in pensioenspaarfondsen is het populairst. Het gamma is beperkt, maar de beheerstijlen verschillen van fonds tot fonds.
Pensioensparen is een vorm van langetermijnsparen waarbij je investeert in risicokapitaal waaraan een fiscaal voordeel is gekoppeld. Een pensioenspaarder moet minstens 18 jaar zijn en maximum 64 jaar. Vanaf inkomstenjaar 2005, dit jaar dus, kan elke belastingplichtige jaarlijks 780 euro beleggen in zo'n formule.
Het gros van de pensioenspaarders kiest voor de investering in daartoe gelanceerde pensioenspaarfondsen, die hun activa in hoofdzaak beleggen in aandelen. De laatste jaren werden echter enkele compartimenten gecreëerd die een defensiever profiel nastreven.
In ruil voor die investering krijgt je als pensioenspaarder een fiscaal voordeel. Vermenigvuldig het jaarlijks gespaarde kapitaal met je verbeterde gemiddelde aanslagvoet en je weet hoeveel belasting- vermindering je krijgt. Die verbeterde gemiddelde aanslagvoet varieert naargelang je inkomen, maar ligt altijd tussen de 30 en 40 procent.
Elk contract dat geopend wordt in het kader van het pensioensparen moet een looptijd hebben van minimaal tien jaar en in die periode moet minstens in vijf verschillende jaren gestort worden. Het opgespaarde kapitaal mag je pas opnemen vanaf je zestigste. Op die verjaardag wordt ook een anticipatieve fiscale heffing verrekend, een heffing op het langetermijnsparen. Die belasting bedraagt 10 procent van het opgebouwde kapitaal. Daarvoor wordt een fictieve berekening gemaakt waarbij de fiscus ervan uitgaat dat elke storting oprent tegen een tarief van 4,75 procent. Als het gemiddelde rendement van die investering hoger ligt dan 4,75 procent, heb je een goede zaak gedaan. Wie verder spaart na zijn zestigste geniet het meeste voordeel. De gestorte kapitalen tussen 60 en 65 jaar worden immers niet meer fiscaal beboet maar de jaarlijkse belastingvermindering blijft wel gelden.
Wie het opgespaarde kapitaal opvraagt voor zijn zestigste, wordt belast tegen een boetetarief van 33 procent. Een uitzondering wordt gemaakt bij overlijden.
De moeilijke beursjaren 2000 tot 2002 hebben duidelijk hun impact gehad op het gedrag van de pensioenspaarder. In 2004 werd voor het eerst een netto uitstroom van kapitaal opgetekend. Dat was het gevolg van de mindere beursprestatie in de periode ervoor, maar ook van de vergrijzing van de bevolking. Vele pensioenspaarders komen op een leeftijd die hen in de mogelijkheid stelt het gespaarde kapitaal op te vragen.
Meer en meer financiële instellingen denken eraan de keuze in pensioenspaarfondsen uit te breiden in de richting van defensievere risicoprofielen. Het gros van de pensioenspaarfondsen is vandaag nog in hoofdzaak in aandelen geïnvesteerd. Gemiddeld is ruim 60 procent van de activa belegd in aandelen. KBC en Dexia lanceerden respectievelijk eind 2003 en eind 2004 twee compartimenten met een overweging in obligaties.
Tot 2004 gold als regel dat pensioenspaarfondsen voor minimaal 30 procent geïnvesteerd moesten zijn in Belgische aandelen. België werd voor die discriminerende maatregel veroordeeld door het Europees Hof en moest de spelregels aanpassen. Voortaan is elke beheerder van een pensioenspaarfonds vrij de hele Europese economische zone als speeldomein te nemen.
Vroeger belegden de pensioenspaarfondsen het gros van de activa in Belgische aandelen. In de betere periodes was ruim 60 procent in Belgische aandelen gespreid, vandaag is dat nog amper 28 procent. Nochtans heeft die uitverkoop onze nationale aandelenmarkt niet onder druk gezet, wat bewijst dat er voldoende institutionele appetijt was naar Belgische waarden. Verwacht wordt dat het percentage Belgische aandelen nog zal zakken. Het uitkoopbod van Suez op Electrabel is de ideale gelegenheid om cash te genereren en daarmee nieuwe buitenlandse participaties bij te kopen.
Het gamma beleggingsfondsen is door de jaren heen niet spectaculair uitgebreid. De meeste financiële instellingen hebben een pensioenspaarfonds in huis. Meestal betreft het een tweede meer conservatief compartiment.
De prestatietabel van de pensioenspaarfondsen mag best gezien worden. Vele compartimenten werden immers opgericht in de beginjaren van het pensioensparen (eind jaren tachtig, begin jaren negentig) en hebben bijgevolg een prachtige beurshausse meegemaakt. Zelfs de crisisjaren 2000 tot 2002 hebben de mooie track record of absolute prestatie niet gekelderd. Sommige pensioenspaarfondsen realiseren over de voorbije tien jaar zelfs een meerwaarde van ruim 150 procent.
De pensioenspaarfondsen met de hoogste weging in aandelen en dan nog vooral Belgische aandelen, scoren het hoogst. Die vaststelling is conform met de statistische gegevens dat een aandeleninvestering over een voldoende lange periode beter rendeert dan een vastrentende belegging. Risico wordt beloond voor zover een ruime beleggingshorizon wordt gerespecteerd.
Koploper over 2005
Het lopende kalenderjaar tot 25 november is Argenta Pensioenspaarfonds de koploper met een return of meerwaarde van 20,2 procent. De hoge beleggingsgraad in aandelen, 75 procent van de portefeuille, ligt aan de basis van het succes. Belgische aandelen maken ruim 50 procent uit van de totale activa, op dit moment het hoogste percentage binnen de pensioenspaarfondsen. In het obligatiegedeelte, amper 18,5 procent van de activa, wordt bijna uitsluitend gekozen voor staatsgaranties. Dat is de rode draad bij de meeste pensioenspaarfondsen.
Koploper op 10 jaar
Over een lange periode is Metropolitan Rentastro duidelijk de primus met een return van 179,5 procent de voorbije tien jaar tot 25 november. Dat fusiefonds, dat na meerdere samensmeltingen deel uitmaakt van het Fortisgamma, heeft altijd voornamelijk belegd in aandelen en plukt daar de vruchten van. Ruim 73 procent van het kapitaal is belegd in aandelen, waarvan 24 procent in België. Fortis, KBC, Electrabel, Dexia en Inbev zijn de grootste participaties.
Hoogste weging in aandelen
Beursvennootschap Corluy, die sinds vorig jaar tot ABN Amro behoort, heeft vandaag de hoogste weging in aandelen (76 procent van de activa). De tien belangrijkste deelnemingen van Record Top Pension Fund zijn goed voor 36 procent van de totale activa. In globale cijfers gaat het in hoofdzaak om investeringen in Belgische staatsleningen. Bij de aandelen zijn Electrabel, Almancora, Fortis, GBL en Dexia.